پرینت خبرپیام کاسپین | افزایش افسار گسیخته قیمت مواد اولیه، مشکلات بیمهای، تداوم استفاده از سوخت نفتی در کورهها و بلاتکلیفی در مجوز برداشت خاک مرغوب، صنعت سفال و سرامیک شهر جهانی لالجین را با بحرانی جدی مواجه کرده است؛ بحرانی که اگر زودتر برایش چارهاندیشی نشود، حیات و آینده یکی از فاخرترین هنرهای سنتی […]
لالجین ملقب به شهر جهانی سفال که سالهاست بهعنوان قلب تپنده سفال و سرامیک ایران و دنیا شناخته میشود، این روزها با چالشهایی روبهروست که ادامه فعالیت بسیاری از کارگاهها را با ابهام همراه کرده است.
فزایش هزینههای تولید، کاهش قدرت خرید بازار، محدود شدن صادرات و مشکلات زیرساختی، مجموعهای از دغدغهها را پیشروی سفالگران قرار داده است؛ دغدغههایی که به گفته رئیس خانه سفال لالجین، نیازمند تصمیمگیری فوری و هماهنگ در سطح شهرستان، استان و کشور است.
در ماههای اخیر، صنعت سفال و سرامیک در لالجین به عنوان شهر جهانی سفال روزهای دشواری را پشت سر میگذارد، افزایش بیرویه قیمت مواد اولیهای همچون خاک سرامیک، لعاب، جوهر و جعبههای بستهبندی، فشار مضاعفی بر دوش تولیدکنندگان گذاشته و بازار فروش را با رکود و کاهش تقاضا مواجه کرده است.
از سوی دیگر، بالا رفتن هزینههای تولید در پی نوسانات اقتصادی و ارزی، کاهش توان رقابتی هنرمندان را در بازارهای داخلی و خارجی به دنبال داشته و عملاً صادرات سفال لالجین را با محدودیت و حتی توقف مواجه کرده است، این در حالی است که سفالگران معتقدند فقدان حمایتهای عملی و اجرایی، این هنر ریشهدار را به مرز فرسایش رسانده است.
افزایش هزینهها، تولید را از صرفه اقتصادی خارج کرده است
در همین ارتباط به سراغ چند نفر از تولیدکنندگان باسابقه سفال در لالجین رفتیم و مشکلات این حوزه را جویا شدیم.
یکی از سفالگران لالجین گفت: در گذشته میتوانستیم با برنامهریزی تولید را ادامه دهیم اما امروز افزایش بیسابقه قیمت مواد اولیه، محاسبات اقتصادی کارگاهها را به هم ریخته است، خاک سرامیک، لعاب، رنگ، جوهر و حتی اقلام سادهای مانند کارتن بستهبندی با رشد چندبرابری قیمت مواجه شدهاند.
وی ادامه داد: این افزایش هزینهها مستقیما روی قیمت تمامشده محصول اثر گذاشته و از سوی دیگر قدرت خرید در بازار کاهش پیدا کرده است، نتیجه این شرایط انبار شدن کالا و کاهش نقدینگی کارگاههاست، بسیاری از ما امروز نه برای توسعه بلکه فقط برای جلوگیری از تعطیلی کارگاه تولید میکنیم.
بحران بیمه، آرامش کارگاههای سفال را از بین برده است
یکی دیگر از تولیدکنندگان سفال لالجین با انتقاد از وضعیت بیمه تامین اجتماعی اظهار کرد: افزایش هزینههای بیمه به نقطهای رسیده که پرداخت آن برای بسیاری از کارفرمایان ممکن نیست، این موضوع بهطور مستقیم باعث ایجاد اختلاف بین کارگر و کارفرما شده و فضای کارگاهها را متشنج کرده است.
وی افزود: هیچ کارفرمایی تمایل ندارد نیروی کار خود را از دست بدهد اما وقتی حمایت بیمهای متناسب با شرایط صنایعدستی وجود ندارد ناچار به کاهش نیرو یا ورود به فرآیندهای حقوقی میشود، این روند در نهایت به تضعیف تولید و ناامنی شغلی منجر میشود.
استفاده از نفت در کورهها، کیفیت سفال را کاهش داده است
صاحب یکی از کارگاههای قدیمی لالجین با اشاره به مشکل سوخت کورهها گفت: ما هنوز مجبوریم از نفت برای پخت سفال استفاده کنیم، سوختی که هم گران است و هم کنترل دمای آن دشوار، همین موضوع باعث میشود بخشی از محصولات در فرآیند پخت آسیب ببینند و ضایعات بالا برود.
وی تاکید کرد: حدود ۱۲۰ کارگاه در لالجین با همین مشکل دستوپنجه نرم میکنند، گازکشی به این کارگاهها، علاوه بر کاهش هزینهها، کیفیت تولید را افزایش میدهد و حتی از نظر زیستمحیطی هم به نفع منطقه و دولت خواهد بود.
کورههای فرسوده، مانع رقابت در بازار
یکی دیگر از تولیدکنندگان سفال با اشاره به فرسودگی تجهیزات تولید گفت: بخش زیادی از کورههای موجود در کارگاههای لالجین، قدیمی و غیراستاندارد هستند، این کورهها مصرف سوخت بالایی دارند و امکان تولید یکنواخت و باکیفیت را از ما گرفتهاند.
او ادامه داد: اگر تسهیلات مشخصی برای بهینهسازی و نوسازی کورهها در نظر گرفته شود، هم مصرف انرژی کاهش پیدا میکند و هم کیفیت پخت بدنه و لعاب بهبود مییابد، این موضوع میتواند قدرت رقابت سفال لالجین را در بازارهای داخلی و حتی صادراتی افزایش دهد.
فقدان خاک مرغوب، آینده سفال لالجین را تهدید میکند
یکی دیگر از سفالگران لالجین با ابراز نگرانی از وضعیت تامین مواد اولیه اصلی گفت: مشکل مجوز برداشت خاک رس مرغوب، سالهاست که حل نشده باقی مانده است، فقدان دسترسی به خاک باکیفیت باعث شده برخی تولیدکنندگان ناچار به استفاده از مواد نامرغوب شوند که این مساله مستقیما روی کیفیت محصول نهایی اثر میگذارد.
وی هشدار داد: اگر این مشکل بهصورت ریشهای حل نشود، بهتدریج شاهد افت کیفیت سفال لالجین خواهیم بود و این موضوع میتواند جایگاه جهانی این هنر فاخر را با خطر جدی مواجه کند.
نگاه مشترک سفالگران: حمایت عملی، نه شعاری
سفالگران لالجین در مجموع معتقدند که حمایت از این صنعت باید از مرحله شعار فراتر رفته و در قالب تصمیمهای اجرایی، تسهیلات هدفمند و اصلاح زیرساختها نمود پیدا کند.
به باور آنان، تاسیس شرکت تعاونی هنرمندان سفال و سرامیک میتواند با همافزایی میان تولیدکنندگان و پیگیری مطالبات صنفی، بخشی از مشکلات موجود را کاهش دهد و زمینهساز پایداری تولید در شهر جهانی لالجین شود.
افزایش قیمت مواد اولیه؛ فشار مستقیم بر تولید
رییس اتحادیه سفال و سرامیک لالجین در این رابطه در گفتوگو با خبرنگار اظهار کرد: در ماههای اخیر، افزایش بیرویه قیمت مواد اولیه از جمله خاک سرامیک، لعاب، جوهر و حتی جعبههای بستهبندی، فشار سنگینی را به تولیدکنندگان وارد کرده است، این افزایش هزینهها بهطور مستقیم روی قیمت تمامشده محصولات اثر گذاشته و بازار فروش را با کاهش تقاضا مواجه کرده است.
مهدی کشوری دلاور افزود: بسیاری از کارگاهها امروز با مشکل جدی نقدینگی روبهرو هستند و ادامه این روند، توان تولید را بهشدت کاهش میدهد.
وی با اشاره به اثر نوسانات اقتصادی و ارزی گفت: افزایش هزینههای تولید در کنار نوسانات ارزی، شرایط رقابتی را برای سفالگران سختتر کرده است، در چنین شرایطی صادرات که میتوانست بهعنوان یک فرصت جدی مطرح باشد اما به دلیل بالا رفتن هزینههای گمرکی و حملونقل بسیار محدود شده و در برخی موارد بهطور کامل متوقف شده است.
هزینههای بیمه؛ عامل تنش در کارگاهها
رییس اتحادیه سفال و سرامیک لالجین یکی دیگر از مشکلات اساسی را افزایش هزینههای بیمه تامین اجتماعی دانست و گفت: بالا رفتن حق بیمه و ناتوانی کارفرمایان در پرداخت آن، باعث بروز اختلافات گسترده در روابط کارگر و کارفرما شده و پروندههای متعددی را در این حوزه ایجاد کرده است، این مسئله نهتنها به تولید آسیب میزند، بلکه امنیت شغلی نیروی کار را نیز تهدید میکند.
کشوری دلاور افزود: امیدواریم در سیاستهای کلی دولت، نگاه حمایتی جدیتری به صنایعدستی وجود داشته باشد و آن درصد حمایتی که در قانون مصوب مجلس پیشبینی شده، بهطور واقعی در حوزه صنایعدستی و بهویژه سفالگری اجرا شود.
۱۲۰ کارگاه بدون گاز؛ معضلی حلنشده
وی با اشاره به مشکل گازکشی کارگاههای قدیمی گفت: حدود ۱۲۰ کارگاه قدیمی در لالجین همچنان از سوخت نفت در کورههای خود استفاده میکنند، این موضوع علاوه بر تحمیل بار مالی سنگین به دولت، مشکلات متعددی در روند تولید و کیفیت محصولات ایجاد کرده است.
رییس اتحادیه سفال و سرامیک لالجین ادامه داد: عمده این مشکل به بحث تغییر کاربری بازمیگردد که میتواند در قالب شورای تامین شهرستان و با محوریت فرماندار شهرستان بهار حل شود، در صورتی که مصوبه شورای تامین برای کارگاههایی که شرایط استاندارد گازکشی را دارند به شهرداری ابلاغ شود، این معضل برطرف شده و زمینه رشد و توسعه این کارگاهها فراهم خواهد شد.
کورههای فرسوده؛ مانع کیفیت و بهرهوری
کشوری دلاور، اصلاح ساختار کورهها را یکی از نیازهای فوری این صنعت دانست و گفت: اگر حمایت مشخصی در قالب تسهیلات برای بهینهسازی و بهروزرسانی کورهها در شهر جهانی لالجین انجام شود، مصرف سوخت بهطور قابل توجهی کاهش پیدا میکند و کیفیت محصولات در زمینه پخت بدنه و بهبود لعاب افزایش خواهد یافت.
وی افزود: در این زمینه، علاوه بر اداره میراث فرهنگی و صنایعدستی، شرکت گاز نیز میتواند بهعنوان متولی وارد عمل شده و به وظیفه خود در حوزه بهینهسازی مصرف انرژی عمل کند.
بحران مجوز برداشت خاک مرغوب
رییس اتحادیه سفال و سرامیک لالجین با اشاره به مشکل قدیمی مجوز برداشت خاک رس مرغوب اظهار کرد: فقدان مجوز مشخص برای برداشت خاک باکیفیت، یکی از جدیترین تهدیدها برای صنعت سفال لالجین است، این موضوع مستقیما کیفیت تولید را تحت تاثیر قرار داده و در بلندمدت میتواند به تضعیف و حتی از بین رفتن این هنر فاخر و تاریخی منجر شود.
وی افزود: در سالهای اخیر، این موضوع را در جلسات متعدد پیگیری کردهام، اما متاسفانه تاکنون نتیجه عملی در بر نداشته است.
تاسیس تعاونی سفالگران؛ روزنهای از امید
رییس اتحادیه سفال و سرامیک لالجین با اشاره به برنامههای پیشرو گفت: یکی از مهمترین برنامههای سال جاری، تاسیس شرکت تعاونی هنرمندان سفال و سرامیک است، این تعاونی در حال پیگیری برخی از مشکلات موجود است و امیدواریم نتایج اقدامات آن در روزهای آینده به اطلاع و سمع مردم برسد.
رهاورد؛
هنر-صنعت سفال در لالجین بیش از آنکه با کمبود مهارت یا بازار روبهرو باشد، از فشار هزینهها، ضعف زیرساختها و نبود تصمیمهای اجرایی منسجم رنج میبرد.
افزایش بیضابطه قیمت مواد اولیه، ناتوانی کارگاهها در پرداخت هزینههای بیمه تامین اجتماعی، تداوم استفاده از سوخت نفت در کورههای قدیمی، فرسودگی تجهیزات تولید و بلاتکلیفی در مجوز برداشت خاک رس مرغوب، زنجیرهای از مشکلات را شکل داده که در نهایت به کاهش کیفیت، افت تولید، محدود شدن صادرات و تهدید اشتغال در لالجین منجر شده است.
در این میان، نقطه اشتراک همه فعالان این حوزه، مطالبه حمایت عملی بهجای وعدههای کلی است، حمایتی که میتواند در قالب اجرای واقعی قوانین مصوب مجلس در حوزه صنایعدستی، تسهیل گازکشی کارگاههای واجد شرایط، ارائه تسهیلات هدفمند برای نوسازی کورهها و تعیین تکلیف مجوز برداشت خاک مرغوب محقق شود.
تاسیس شرکت تعاونی هنرمندان سفال و سرامیک، بهعنوان یکی از برنامههای پیشرو اگر با همراهی دستگاههای اجرایی همراه شود، میتواند نقش مهمی در ساماندهی مطالبات صنفی، تامین مواد اولیه و تقویت توان اقتصادی تولیدکنندگان ایفا کند.
در نهایت بقای جایگاه جهانی لالجین در گرو آن است که سفال بهعنوان یک صنعت هویتساز و اشتغالآفرین دیده شود، نه صرفا یک هنر سنتی، تصمیمهایی که امروز در سطح شهرستان، استان و کشور گرفته میشود میتواند مسیر آینده این هنر فاخر را میان «تداوم و توسعه» یا «فرسایش و افول» تعیین کند.
- منبع خبر : ایرنا
