در اجلاس کاپ ۷؛اسناد مربوط به حفاظت از دریای خزر به امضای نمایندگان کشورهای حاشیه می‌رسد

به گزارش پام کاسپین، احمد رضا لاهیجان زاده در حاشیه نشست های تخصصی کاپ ۷ در تهران افزود: در سال ۱۳۸۲ بحث همکاری کشورهای منطقه‌ای برای حفاظت از محیط زیست دریای خزر به نتیجه رسید و وزرای کشورهای حاشیه خزر سندی را برای همکاری مشترک در راستای حفاظت از این اکوسیستم بسیار ارزشمند امضا کردند.

وی ادامه داد: این سند در سال ۱۳۸۵ لازم‌الاجرا شد و تحت عنوان «کنوانسیون تهران»، پنج کشور حاشیه خزر متعهد شدند برای حفظ محیط زیست دریای خزر در کنار یکدیگر همکاری کنند.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: بر اساس این کنوانسیون مقرر شد هر ۲ سال یکبار گردهمایی رسمی کشورهای عضو برگزار شود و تصمیماتی که در این نشست‌ها گرفته می‌شود، تحت عنوان «کاپ» و همچنین پروتکل‌های ذیل آن، به مرحله اجرا برسد.

وی با اشاره به برگزاری هفتمین گردهمایی کشورهای عضو کنوانسیون تهران در ایران گفت: اجلاسی که روز چهارشنبه اول مهرماه برگزار خواهد شد، «کاپ ۷» یا هفتمین گردهمایی کشورهای عضو کنوانسیون تهران است.

وی افزود: بر اساس برنامه‌ریزی‌های قبلی، این گردهمایی قرار بود حدود سه سال پیش برگزار شود که به دلایل مختلف با تأخیر مواجه شد، اما با پیگیری‌های وزارت امور خارجه و سازمان حفاظت محیط زیست، با وجود شرایطی که کشور با آن مواجه است، موفق شدیم این اجلاس را امسال در کشور برگزار کنیم.

لاهیجان زاده گفت: در حال حاضر کشورهای مختلف و کارشناسان پنج کشور عضو کنوانسیون تهران در تهران گرد هم آمده‌اند و مباحث فنی و کارشناسی را دنبال می‌کنند.

وی ادامه داد: مباحث کارشناسی به نوعی تنظیم اسنادی است که روز چهارشنبه اول مهرماه با حضور نمایندگان ارشد کشورهای عضو همایش اصلی برگزار می شود، نهایی و امضا خواهد شد.

وی با اشاره به محورهای مورد بررسی در این اجلاس اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم، کاهش تراز دریای خزر است که یک نگرانی جدی برای هر پنج کشور محسوب می‌شود. همچنین برنامه‌هایی برای پایش دریای خزر، حفاظت منطقه‌ای از فوک خزری و حفاظت از تنوع زیستی این پهنه آبی در حال نهایی شدن است.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست افزود: پس از توافق بر سر جزئیات و مسائل فنی، این اسناد روز چهارشنبه به امضا خواهد رسید و در قالب یک بیانیه، به سمع و نظر کشورهای منطقه و مردم این کشورها خواهد رسید.

وی درباره کشورهای عضو کنوانسیون تهران گفت: علاوه بر جمهوری اسلامی ایران که بیش از ۸۰۰ کیلومتر ساحل در دریای خزر دارد، کشورهای روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان نیز عضو این کنوانسیون هستند.

وی درباره روند برگزاری جلسات کارشناسی کاپ ۷ اظهار کرد: خوشبختانه با وجود سختی‌هایی که در پروازها و شرایط ایجادشده توسط کشورهای دشمن، به‌ویژه آمریکا، به وجود آمده بود، تمام هیأت‌ها توانستند به‌موقع خود را به تهران برسانند و همه کشورهای عضو در اجلاس حضور دارند، حتی برخی کشورها برای جلسات کارشناسی در سطح معاون وزیر حضور یافتند و تیم‌های اعزامی کامل از کشورهای عضو در جلسات حضور دارند.

لاهیجان زاده افزود: امروز و فردا ( ۳۰ و ۳۱ شهریور ) مباحث کارشناسی دنبال می‌شود و برنامه جلسات از ساعت ۹ صبح تا ۶ بعدازظهر پیش‌بینی شده و در صورت نیاز امکان تمدید جلسات تا ساعت ۸ شب نیز وجود دارد. فردا نیز این جلسات ادامه خواهد داشت و امیدواریم اسناد و بیانیه نهایی تا فردا شب آماده شود.

وی درباره تأثیرگذاری همکاری‌های منطقه‌ای کشورها در حوزه محیط زیست گفت: چه در بحث دریای خزر و چه در جنوب کشور، یعنی خلیج فارس و دریای عمان، محوری که فارغ از مسائل سیاسی، همه کشورها را دور هم جمع کرده و همه بر سر آن اتفاق نظر دارند، موضوع حفظ محیط زیست است.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: این جلسات می‌تواند همکاری‌های بین‌ کشورها را بسیار تقویت کند، زیرا مسائل محیط زیست دریای خزر صرفاً مسائل محیط زیستی نیست، بلکه مسائل اقتصادی و اجتماعی نیز در دل مسائل محیط زیستی نهفته است.

وی افزود: اگر تراز دریای خزر بنا به دلایلی مانند تغییر اقلیم یا کاهش ورودی آب دچار آسیب شود، همه کشورهای منطقه علاوه بر حوزه محیط زیست، در حوزه اقتصادی نیز آسیب خواهند دید.

لاهیجان زاده خاطرنشان کرد: بنابراین، محیط زیست محوری است که کشورهای حاشیه خزر را فارغ از همه مسائل جنبی دیگر، در کنار یکدیگر قرار داده است و همه کشورها تلاش می‌کنند برای حفظ محیط زیست و تنوع زیستی دریای خزر همکاری کنند.

اجلاس کنوانسیون تهران یا همان کاپ ۷ کشورهای ساحلی دریای خزر بعد از سه سال وقفه از امروز ( ۲۹ شهریور) در تهران آغاز می شود، در روند این اجلاس روزهای ۲۹ تا ۳۱ شهریورماه نشست‌های کارشناسی و تخصصی با حضور نمایندگان کشورهای ساحلی دریای خزر و نمایندگان نهادهای بین‌المللی برگزار می‌شود و روز چهارشنبه یکم مهرماه نیز نشست عالی‌رتبه برگزار خواهد شد.

نسل‌های آینده در مورد خزر از ما سوال خواهند کرد

لاهیجان زاده همچنین در اولین نشست نشست کارشناسی روز نخست کاپ ۷ با تأکید بر ضرورت تقویت همکاری‌های منطقه‌ای برای حفاظت از دریای خزر گفت: حفاظت مؤثر از این پهنه آبی مشترک، نیازمند همکاری مستمر، اعتماد متقابل، تبادل دانش و داده، تقویت پایش‌های مشترک و تبدیل تعهدات منطقه‌ای به اقدامات عملی و قابل اندازه‌گیری است.

وی حضور نمایندگان کشورهای عضو، حضور آنان را نمادی از اراده مشترک، مسئولیت‌پذیری و تعهد جمعی کشورهای ساحلی دریای خزر برای حفاظت از این میراث طبیعی ارزشمند دانست.

وی با اشاره به گذشت بیش از ۲ دهه از لازم‌الاجرا شدن کنوانسیون تهران اظهار کرد: همکاری‌های منطقه‌ای طی این سال‌ها فراز و نشیب‌های مختلفی را تجربه کرده، اما آنچه همواره پایدار مانده، عزم مشترک کشورهای عضو برای تحقق اهداف کنوانسیون و حفاظت از محیط زیست دریای خزر برای نسل‌های امروز و آینده بوده است.

وی افزود: دریای خزر صرفاً یک پهنه آبی مشترک میان پنج کشور نیست، بلکه یک سامانه به‌هم‌پیوسته زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی است که حیات و معیشت میلیون‌ها انسان، تنوع زیستی کم‌نظیر، تالاب‌های ساحلی، رودخانه‌های ورودی، ذخایر ارزشمند آبزیان و گونه‌های شاخصی همچون ماهیان خاویاری به سلامت و پایداری آن وابسته است.

لاهیجان‌زاده با اشاره به مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی دریای خزر گفت: تغییرات اقلیمی، کاهش تراز آب، آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های انسانی، فشار بر منابع زیستی و تخریب زیستگاه‌های ساحلی، ضرورت همکاری و اقدام مشترک کشورهای ساحلی را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده است.

وی تأکید کرد: قضاوت درباره عملکرد ما در قبال دریای خزر تنها به امروز محدود نخواهد شد و نسل‌های آینده خواهند پرسید که در دوره مسئولیت خود با این میراث طبیعی مشترک چه کرده‌ایم؛ آیا آن را سالم و پایدار به نسل‌های بعد سپرده‌ایم یا فرصت‌های حفاظت و احیای آن را از دست داده‌ایم.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: این نگاه می‌تواند مسئولیت امروز ما را به یک تعهد تاریخی در قبال آینده تبدیل کند و ضرورت تصمیم‌گیری‌های مؤثر و اقدام‌های عملی برای حفاظت از دریای خزر را بیش از پیش نشان دهد.

لاهیجان‌زاده با اشاره به میزبانی جمهوری اسلامی ایران از هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران اظهار کرد: برگزاری این نشست با تأخیری حدود سه سال مواجه شد، اما با تلاش مستمر دبیرخانه و کشورهای عضو و با وجود شرایط و محدودیت‌های مختلف، روند آماده‌سازی آن متوقف نشد.

وی افزود: تاکنون چهار نشست مقدماتی به صورت برخط برگزار شده و در جریان این نشست‌ها مجموعه‌ای از اسناد و موضوعات مهم و زیربنایی، از جمله پروتکل‌های ذیل کنوانسیون تهران، برنامه منطقه‌ای مدیریت و کاهش آلودگی زیست‌محیطی دریای خزر، برنامه اقدام منطقه‌ای در خصوص نوسانات سطح تراز آب دریای خزر، پروژه‌های در دست اجرا و سایر ابتکارات و برنامه‌های همکاری منطقه‌ای مورد بررسی تخصصی قرار گرفته است.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، نهایی‌سازی متن بیانیه وزیران را مهم‌ترین مأموریت نشست حضوری پیش‌رو عنوان کرد و گفت: این بیانیه می‌تواند جهت‌گیری همکاری‌های منطقه‌ای کشورهای ساحلی دریای خزر را در سال‌های آینده ترسیم کند.

وی ادامه داد: امیدواریم طی دو روز نشست کارشناسی، با تداوم روحیه همکاری، گفت‌وگوی سازنده و همدلی مسئولانه، متن پیش‌نویس بیانیه وزیران با بهترین کیفیت ممکن نهایی و برای بررسی و تصویب در سطح معاونان وزیران و نمایندگان ارشد هیئت‌های کشورهای عضو در اجلاس روز چهارشنبه آماده شود.

لاهیجان زاده با تأکید بر اهمیت همکاری‌های مشترک پنج کشور ساحلی دریای خزر خاطرنشان کرد: حفاظت مؤثر از این پهنه ارزشمند نیازمند تقویت اعتماد متقابل، تبادل مستمر دانش و داده، توسعه پایش‌های مشترک و مهم‌تر از همه، تبدیل تعهدات و توافق‌های منطقه‌ای به اقداماتی عملی، مشخص و قابل اندازه‌گیری است.

وی ابراز امیدواری کرد که نشست حاضر بتواند گامی مؤثر در تقویت همکاری‌های میان پنج کشور ساحلی و زمینه‌ساز تصمیماتی باشد که آثار آن نه‌تنها در اسناد و جلسات، بلکه در وضعیت واقعی محیط زیست دریای خزر و زیستگاه‌های وابسته به آن قابل مشاهده باشد.

باید از مرحله بررسی در حوزه خزر به مرحله اقدام برسیم

همچنین نوری جماشوف معاون وزیر محیط‌زیست ترکمنستان با تاکید بر اینکه کار فشرده ای تا روز اصلی اجلاس وزرا داریم، اذعان کرد: اکولوژی دریای خزر باید بیش از هر چیزی مورد توجه این اجلاس باشد زیرا خزر فقط یک گنج گرانبها نیست بلکه میراث آیندگان است و تمامی اقدامات کشورهای حاشیه خزر باید با کنترل شدید انجام گیرد.

وی با اشاره به ابتکار عمل رییس جمهور ترکمنستان در خصوص خزر، تصریح کرد: تنوع زیستی خزر و تالاب های پیرامون این اکوسیستم ارزنده باید مورد توجه جدی ما باشد چون در مسیر پرندگان مهاجر قرار دارد.

جماشوف تاکید کرد: ما در سال ۲۰۲۴ اسنادی را در خصوص حفظ فوک خزری تصویب کردیم و همچنین مانیتورینگ و پایش تنوع زیستی خزر را در دستور کار قرار دادیم.

وی گفت: معتقدیم توسعه باید مطابق با هارمونی محیط زیست باشد نه بالعکس و در این زمینه تلاش‌های زیادی انجام دادیم و در سال ۲۰۲۲ توانستیم استانداردهای اکوپورت را دریافت کنیم.

معاون وزیر محیط‌زیست ترکمنستان افزود: با توجه به شرایط تغییر اقلیم و کاهش سطح دریای خزر لازم است از مرحله بررسی به سرعت عبور کنیم و به مرحله اقدام برسیم و در این زمینه باید ظرفیت های همکاری بین کشورها توسعه یابد و تمامی اینها باید در راستای عمل به تعهدات کنوانسوین تهران باشد.

هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران COP۷ به میزبانی جمهوری اسلامی ایران برگزار می‌شود و نشست‌های کارشناسی مقدماتی آن با حضور نمایندگان کشورهای ساحلی دریای خزر در تهران در حال برگزاری است. این کنفرانس با برگزاری نشست وزرای کنوانسیون تهران در روز چهارشنبه یک مهرماه به کار خود پایان خواهد داد.