قاره آفریقا در سالهای اخیر از یک بازار کمتر شناختهشده به یکی از مهمترین مقاصد نوظهور تجارت جهانی تبدیل شده است؛ بازاری با بیش از ۱.۵ میلیارد نفر جمعیت، رشد سریع شهرنشینی، توسعه زیرساختها و افزایش تقاضا برای کالاها و خدمات که فرصتهای گستردهای را پیش روی صادرکنندگان قرار داده است.
در شرایطی که تنوعبخشی به بازارهای صادراتی به یکی از ضرورتهای اقتصاد ایران تبدیل شده، توسعه روابط اقتصادی با کشورهای آفریقایی میتواند ضمن کاهش وابستگی به بازارهای سنتی، مسیر تازهای برای افزایش صادرات غیرنفتی و گسترش همکاریهای تجاری بگشاید. به همین دلیل نیز دیپلماسی اقتصادی کشور در سالهای اخیر توجه ویژهای به این قاره داشته و برگزاری همایشهای ایران و آفریقا و نشستهای تخصصی استانی در همین چارچوب دنبال میشود.
در این میان، رویکرد جدید دستگاه دیپلماسی بر استفاده از ظرفیتهای استانهای مختلف برای حضور هدفمند در بازارهای آفریقایی استوار شده است؛ مدلی که به جای برگزاری نشستهای تشریفاتی، بر شناسایی مزیتهای واقعی هر استان، ایجاد ارتباط مستقیم میان فعالان اقتصادی ایران و کشورهای آفریقایی و تعریف پروژههای مشترک تجاری تمرکز دارد.
بر همین اساس، استان یزد به عنوان نخستین الگوی این رویکرد انتخاب شده و با تکیه بر سابقه صادرات محصولات مختلف از جمله کاشی و سرامیک، سنگ ساختمانی، صنایع نساجی، صنایع غذایی، خدمات فنی و مهندسی و همچنین توانمندی شرکتهای دانشبنیان در حوزه انرژی خورشیدی، تلاش میکند سهم خود را از بازار رو به رشد آفریقا افزایش دهد. مسئولان بر این باورند که مهمترین مانع توسعه تجارت با این قاره نه صرفاً تحریمها، بلکه کمبود شناخت از بازارها، قوانین و شرکای تجاری است و تقویت ارتباطات تجاری و ایجاد شبکههای همکاری میتواند زمینه افزایش مبادلات اقتصادی ایران با کشورهای آفریقایی را فراهم کند.
در این پیوند اکبر خسروی نژاد دستیار وزیر و مدیرکل آفریقای وزارت امور خارجه در گفت و گوی اختصاصی با خبرنگار اقتصادی ایرنا به اهمیت برگزاری این اجلاس و بررسی موضوعات مختلف از جمله، فراهم کردن مجموعهای از زیرساختها و الزامات در حوزه های حمل و نقل، ارتباطات بانکی، بیمه، لجستیک و شناخت بازارهای آفریقا پرداخت که به شرح زیر است:
با وجود تلاشهای صورت گرفته همچنان سهم آفریقا از تجارت خارجی ایران محدود است؛ مهمترین مانع در این زمینه را در چه میدانید؛ عدم شناخت از بازار هدف و یا نبود زیرساختهای مراودات مالی و لجستیکی برای صادرات؟
واقعیت این است که توسعه تجارت با کشورهای آفریقایی نیازمند فراهم بودن مجموعهای از زیرساختها و الزامات است و نمیتوان تنها یک عامل را به عنوان مانع اصلی معرفی کرد. شناخت بازار، حملونقل، ارتباطات بانکی، بیمه، لجستیک و حضور مستمر فعالان اقتصادی، همگی در کنار یکدیگر قرار دارند و هر کدام در جای خود اهمیت دارند.
با این حال، اگر بخواهیم بر یک موضوع تأکید بیشتری داشته باشیم، آن موضوع شناخت بازارهای آفریقاست. آفریقا یک بازار واحد نیست، بلکه ۵۴ کشور با شرایط اقتصادی، قوانین، فرهنگ تجاری و نیازهای متفاوت را در بر میگیرد. هرچه شناخت فعالان اقتصادی از این ظرفیتها بیشتر باشد، امکان حضور موفق و پایدار آنها نیز افزایش خواهد یافت.
وزارت امور خارجه نیز در چارچوب مأموریتهای خود تلاش میکند با استفاده از ظرفیت نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران، برگزاری جلسات متعدد با فعالان بخش خصوصی و پیگیری برای برگزاری نشست های تخصصی در زمینه شناخت بهتر بازارها، برقراری ارتباط میان فعالان اقتصادی و تسهیل همکاریها را فراهم کند و همزمان موضوعات مرتبط با زیرساختهای تجاری را در تعامل با دستگاههای ذیربط پیگیری نماید.
وزارت امور خارجه برای رفع این موانع و تسهیل تجارت چه برنامههایی برای هدایت بخش خصوصی در نظر گرفته است؟
یکی از اولویتهای دیپلماسی اقتصادی کشور، حمایت از حضور مؤثر بخش خصوصی در بازارهای هدف است. در همین راستا، وزارت امور خارجه با همکاری دستگاههای اقتصادی، از ظرفیت سفارتخانهها، کمیسیونهای مشترک، هیأتهای تجاری، نشستهای تخصصی و ارتباط با اتاقهای بازرگانی برای شناسایی فرصتها و ایجاد ارتباط میان فعالان اقتصادی استفاده میکند.
نشست هماندیشی همکاریهای اقتصادی استان یزد و آفریقا نیز در همین چارچوب برگزار میشود. هدف این نشست، ایجاد ارتباط مستقیم میان فعالان اقتصادی، معرفی ظرفیتهای متقابل و تعریف زمینههای همکاری عملیاتی است تا بخش خصوصی بتواند با شناخت و اطمینان بیشتری وارد بازارهای آفریقایی شود.
ایرنا: علت انتخاب یزد به عنوان استان پایلوت برای دیپلماسی اقتصادی با آفریقا چه بوده است؟
استان یزد از ظرفیتهای قابل توجهی در حوزههایی مانند صنایع معدنی، فولاد، کاشی و سرامیک، نساجی، خدمات فنی و مهندسی، انرژیهای نو و شرکتهای دانشبنیان برخوردار است و بخش خصوصی این استان نیز تجربه ارزشمندی در فعالیتهای صادراتی دارد.
نگاه وزارت امور خارجه این است که ظرفیتهای استانها به صورت هدفمند در خدمت توسعه دیپلماسی اقتصادی کشور قرار گیرد. بر همین اساس، یزد به عنوان یکی از استانهای دارای ظرفیت بالا برای توسعه همکاری با کشورهای آفریقایی مورد توجه قرار گرفته و امیدواریم تجربه این همکاری، زمینهساز استفاده بیشتر از توانمندی سایر استانهای کشور نیز باشد.
کدام کشورهای آفریقایی در اولویت همکاری اقتصادی ایران قرار دارند؟
قاره آفریقا از تنوع اقتصادی و جغرافیایی بالایی برخوردار است و به همین دلیل، سیاست جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر نگاه متوازن به مناطق مختلف این قاره است.
اولویت همکاریها بر اساس شاخصهایی مانند ظرفیتهای اقتصادی، نیازهای متقابل، سطح روابط سیاسی، امکان توسعه همکاریهای تجاری و سرمایهگذاری و آمادگی طرف مقابل برای گسترش مناسبات تعیین میشود. در این چارچوب، کشورهای مهمی در شرق، غرب، شمال و جنوب آفریقا در دستور کار همکاریهای اقتصادی قرار دارند و تلاش میشود متناسب با ظرفیتهای هر کشور، همکاریهای مشترک توسعه یابد.
با توجه به رقابت کشورهایی مانند چین و ترکیه، چه برنامهای برای یافتن شرکای تجاری توانمند و دائمی دارید؟
رقابت در بازار آفریقا یک واقعیت است و حضور موفق در این بازار مستلزم برنامهریزی بلندمدت، شناخت دقیق بازار و ایجاد روابط پایدار با شرکای محلی است.
نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در کشورهای آفریقایی، ضمن شناسایی فرصتهای اقتصادی، تلاش میکنند زمینه ارتباط شرکتهای ایرانی با شرکای معتبر را فراهم کنند. همچنین برگزاری نشستهای تجاری، تبادل هیأتهای اقتصادی و توسعه ارتباط میان اتاقهای بازرگانی، از جمله اقداماتی است که به شکلگیری همکاریهای پایدار میان بخش خصوصی دو طرف کمک خواهد کرد.
البته در این خصوص باید به برگزاری همایش سالانه ایران و آفریقا اشاره کنم که ظرفیت خوبی برای شبکه سازی و برقراری ارتباطات تجاری فعالان اقتصادی کشورمان با آفریقا را فراهم آورده است.
- منبع خبر : ایرنا
