پیام کاسپین | جشن فردینماشو امسال فقط یک رویداد هنری نبود؛ لحظهای بود که فرهنگ بومی، هنر مردمی و تاریخ محلی در کنار هم ایستادند و حافظه فرهنگی منطقه را از نو فعال کرد؛ حافظهای که سالها در لایههای زندگی مردم جریان داشت اما کمتر مجال روایت رسمی پیدا کرده بود.
فرهنگ بومی؛ ریشهای که دوباره دیده شد
فرهنگ غرب مازندران همیشه در زندگی مردم حضور داشته؛ در زبان، در آیینهای محلی، در شیوه مهمانیها، در موسیقی و حتی در نوع روایتگری. اما این فرهنگ، سالها در سایه مانده بود. فردینماشو با برجستهکردن همین عناصر، فرهنگ بومی را از حاشیه به متن آورد.
در این جشن، خانوادهها، پیشکسوتان، جوانان و هنرمندان محلی در کنار هم ایستادند و تصویری از تداوم فرهنگی ساختند؛ تداومی که نشان میدهد فرهنگ بومی نه یک یادگار قدیمی، بلکه یک منبع زنده برای ساختن آینده است.
هنر محلی؛ زبان زنده حافظه
هنر در فردینماشو نقش تزئینی نداشت؛ زبان اصلی روایت حافظه فرهنگی بود. موسیقی محلی، نمایشهای آیینی، روایتهای تصویری، لباسهای سنتی و حتی شیوه اجرای مراسم، همه بر پایه هنر بومی شکل گرفته بود.
این هنر، برخلاف نمایشهای شهری، بر تجربه زیسته مردم تکیه داشت؛ هنری که از دل طبیعت، کار، رنج و شادی مردم برمیخیزد و به همین دلیل، صادق، قابل لمس و ماندگار است.
حضور هنرمندان جوان در کنار پیشکسوتان، صحنهای از انتقال تجربه را ساخت؛ انتقالی که خود یکی از مهمترین سازوکارهای حفظ حافظه فرهنگی است.
تاریخ بومی؛ حافظهای که دوباره روایت شد
غرب مازندران تاریخی دارد که در بسیاری از روایتهای رسمی کمتر دیده شده؛ تاریخی از کوچها، آیینها، کارهای جمعی، جشنهای محلی، و حتی رنجهایی که مردم در مسیر توسعه تحمل کردهاند.
فردینماشو با بازنمایی این تاریخ، حافظه جمعی منطقه را دوباره فعال کرد. مردم در گفتگو با خبرنگاران، از خاطرات قدیمی، آیینهای فراموششده، داستانهای خانوادگی و تجربههای مشترک گفتند؛ روایتهایی که اگر ثبت نشوند، در گذر زمان از دست میروند.
این جشن ثابت کرد که تاریخ بومی، فقط مجموعهای از اسناد نیست؛ تاریخ، همان چیزی است که مردم روایت میکنند.
رسانه؛ پل میان گذشته و آینده
نقش رسانه در فردینماشو تعیینکننده بود. خبرنگاران با ثبت روایتهای مردم، هنرهای محلی و نشانههای تاریخی، نشان دادند که رسانه میتواند حافظ میراث فرهنگی باشد.
رسانه در این جشن نه ناظر، بلکه شریک روایتگری بود؛ شریکی که با صداقت و دقت، روایتهای کوچک اما مهم مردم را به تصویر کشید و آنها را تبدیل به حافظه مکتوب کرد.
فردینماشو؛ کارگاه بازسازی هویت
آنچه فردینماشو را از سایر رویدادها متمایز کرد، همنشینی فرهنگ، هنر و تاریخ بود. این سه عنصر در کنار هم توانستند تصویری از هویت منطقه بسازند که نهتنها زیبا، بلکه واقعی و قابل اتکا است.
فردینماشو نشان داد که بازسازی حافظه فرهنگی، نیازمند مشارکت مردم است؛ مشارکتی که در این جشن بهخوبی دیده شد. حضور نسلهای مختلف، گفتوگوهای خودجوش، اجراهای هنری و روایتهای مردمی، همه در کنار هم یک پیام روشن داشت:
هویت منطقه زمانی زنده میماند که مردم روایت کنند، رسانه ثبت کند و هنر آن را به تصویر بکشد.
فردینماشو امسال ثابت کرد که یک جشن مردمی میتواند تبدیل به پروژهای فرهنگی برای احیای حافظه جمعی شود. این جشن با تکیه بر فرهنگ بومی، هنر محلی و تاریخ مردمی، نهتنها گذشته را زنده کرد، بلکه مسیر آینده را نیز روشنتر ساخت.
فردینماشو، جشن روایتهایی بود که سالها در دل مردم مانده بود و اکنون فرصت دیدهشدن پیدا کرد؛ و همین دیدهشدن، نخستین گام در بازسازی حافظه فرهنگی است.
- نویسنده : محمدحسین ملایی کندلوسی
